Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerinden ticaretin yeniden başlamasını öngören teklifine ilişkin açıklamalarda bulundu.
İran’ın son dönemde ciddi kayıplar yaşadığını savunan Trump, Tahran yönetiminin bu nedenle yeni bir anlaşmaya ihtiyaç duyduğunu ileri sürdü.Trump, İran’ın anlaşma istediğini ancak masaya getirilen şartların kabul edilebilir olmadığını belirterek teklifi reddettiğini açıkladı.
“Boğazın Kontrolü Bizde” İddiası
ABD Başkanı Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelere de değinerek Washington’ın bölgede kontrolü sağladığını öne sürdü.Boğazın küresel petrol taşımacılığı açısından kritik öneme sahip olduğunu hatırlatan Trump, son gece 29 geminin bölgeden geçtiğini söyledi.Trump, ABD’nin bölgede uyguladığı baskının İran’ın gelirlerini önemli ölçüde azalttığını da savundu.
Ablukaya “Çelik Duvar” Benzetmesi
İran’ın önemli gelir kaynaklarından birinin Hürmüz Boğazı üzerinden sağlandığını ileri süren Trump, uygulanan deniz ablukasının Tahran ekonomisini zor durumda bıraktığını iddia etti.ABD Başkanı, bölgedeki askeri ve ekonomik baskıyı “çelik duvar” sözleriyle tanımladı.Trump, İran’ın boğazdaki gelişmeler nedeniyle ciddi gelir kaybı yaşadığını ve bu durumun Tahran’ı anlaşma arayışına ittiğini savundu.
WSJ’den Dikkat Çeken Saldırı İddiası
Wall Street Journal’ın ABD’li yetkililere dayandırdığı haberinde ise Trump’ın kasım ayında yapılacak ara seçimlerin ardından İran’a yönelik saldırıların yeniden başlatılabileceğini söylediği öne sürüldü.Habere göre Trump, İran’ın sunduğu teklifin kabul edilmesi yerine mevcut baskının sürdürülmesinden yana bir tutum sergiliyor.ABD yönetiminin, İran’a yönelik ekonomik ve askeri baskının daha avantajlı bir anlaşma zemini oluşturabileceğini değerlendirdiği belirtildi.
İran’ın Teklifinde Neler Var?
Tahran yönetiminin sunduğu planın, Hürmüz Boğazı’nın yeniden gemi trafiğine açılmasını ve taraflar arasındaki çatışmaların geçici olarak durdurulmasını içerdiği bildirildi.Teklife göre İran, ABD’nin uyguladığı deniz ablukasını kaldırması karşılığında gemilere yönelik saldırıları durdurmayı ve boğazdaki ticari geçişleri yeniden başlatmayı önerdi.Plan kapsamında İran’ın dondurulan bazı varlıklarına yeniden erişim sağlanması ve petrol ihracatına yönelik yaptırımların hafifletilmesi taleplerinin de bulunduğu aktarıldı.Buna karşılık Tahran’ın nükleer program konusunda yeniden müzakere masasına dönmesi öngörülüyor.
Washington Ablukadan Geri Adım Atmıyor
ABD’li yetkililerin aktardığı bilgilere göre Washington yönetimi, İran’a ve arabulucu ülkelere deniz ablukasının kaldırılmasının şu aşamada gündemde olmadığını iletti.ABD tarafının, mevcut ekonomik baskının devam etmesinin İran’ı daha kapsamlı tavizler içeren bir anlaşmaya yöneltebileceği görüşünde olduğu belirtildi.Katar ve bazı bölge ülkelerinin ise taraflar arasındaki temasların yeniden hızlanması için diplomatik girişimlerini sürdürdüğü ifade edildi.
Görüşmeler Dolaylı Olarak Devam Ediyor
ABD ile
İran arasında doğrudan görüşmeler yapılmasa da arabulucu ülkeler üzerinden temasların sürdüğü bildiriliyor.Müzakerelerde Hürmüz Boğazı’nın statüsü, İran’ın nükleer programı, petrol yaptırımları ve ekonomik kısıtlamalar başlıca gündem maddelerini oluşturuyor.ABD’li bir yetkili, petrol tankerlerinin boğazdan geçişinin devam etmesinin Washington üzerindeki anlaşma baskısını azalttığını ifade etti.
İran’dan 7 Günlük Yol Haritası
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi daha önce yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin yeniden başlaması için Washington’a arabulucular üzerinden 7 günlük bir plan sunduklarını duyurmuştu.Teklifin Katar’da gerçekleştirilen görüşmeler sırasında gündeme geldiği belirtildi.İran’ın planının, çatışmaların durdurulmasının yanı sıra yaptırımlar ve nükleer program konusunda yeni bir müzakere sürecinin başlamasını da kapsadığı aktarıldı.
Yeni Saldırı İhtimali Masada
WSJ’nin haberine göre Trump yönetimi, İran’a yönelik yeni bir askeri operasyon ihtimalini tamamen gündemden çıkarmış değil.Ancak ABD’li yetkililerin, azalan mühimmat stokları ve diğer olası bölgesel krizler nedeniyle büyük çaplı yeni bir operasyon konusunda temkinli davrandığı ileri sürüldü.Olası saldırıların kapsamı ve zamanı konusunda ise henüz netleşmiş bir karar bulunmadığı belirtildi.
Devrim Muhafızları Uzun Süreli Çatışmaya Hazırlanıyor İddiası
Bölgedeki arabulucuların aktardığı bilgilere göre İranlı diplomatlar savaşı sona erdirecek formüller üzerinde çalışmayı sürdürüyor.Buna karşılık İran Devrim Muhafızları’nın daha uzun süreli bir çatışma ihtimaline karşı hazırlık yaptığı ve Washington ile yapılacak olası bir anlaşmada daha önce konuşulan şartlara dönülmesini istediği öne sürüldü.Taraflar arasındaki gerilim devam ederken, Hürmüz Boğazı’nın geleceği ve İran’ın nükleer programı önümüzdeki dönemde de diplomatik temasların merkezinde yer alacak.
