ABD basınında yer alan ve Beyaz Saray yetkililerine dayandırılan haberlere göre, ABD ve İran, yaklaşık iki yıldır süregelen çatışma ve gerginlik sürecini bitirmeye yönelik diplomatik bir dönüm noktasının eşiğinde bulunuyor. Tarafların, barışın çerçevesini çizen 14 maddelik bir taslak metin üzerinde büyük oranda uzlaşı sağladığı belirtiliyor.
14 Maddelik Mutabakat Zaptı
Müzakerelerin temelini oluşturan tek sayfalık mutabakat metni, tarafların karşılıklı tavizler vererek askeri ve ekonomik baskıları hafifletmesini öngörüyor. Taslak metinde öne çıkan maddeler şu şekilde sıralanıyor:
Hürmüz Boğazı: Standartlara Dönüş: Uluslararası ticaretin kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı üzerindeki tüm kısıtlamaların karşılıklı olarak kaldırılması.
Fonların Serbest Bırakılması: ABD tarafından dondurulan milyarlarca dolarlık İran fonunun serbest bırakılması ve uygulanan ekonomik yaptırımların kademeli olarak esnetilmesi.
Uranyum Durdurma Şartı: İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini askıya alması ve nükleer tesislerde denetime izin vermesi.
Müzakerelerde 48 Saatlik Kritik Eşik
Beyaz Saray kaynakları, Tahran yönetiminden önümüzdeki 48 saat içerisinde kritik maddelere ilişkin son yanıtın beklendiğini ifade ediyor. Diplomatik çevreler, bu süreci "savaşın başlangıcından bu yana bir anlaşmaya varılan en yakın nokta" olarak değerlendiriyor. Görüşmelerin olumlu seyretmesi durumunda, 30 günlük bir ara dönem başlayacak ve taraflar nihai metin için İslamabad veya Cenevre’de tekrar bir araya gelecek.
Nükleer Moratoryum ve Güvenlik Garantileri
Anlaşmanın en teknik ve zorlu kısmını nükleer faaliyetlerin süresi oluşturuyor. ABD tarafının, İran’ın nükleer faaliyetlerine yönelik en az 12, tercihen 15 yıllık bir moratoryum (askıya alma) talep ettiği belirtiliyor. Buna karşılık İran’ın, yer altı nükleer tesis işletmeme ve nükleer silah üretmeme konusunda uluslararası güvence vermesi bekleniyor.
"Caydırıcılık" Şartı Devam Ediyor
Söz konusu mutabakat zaptı, nihai bir barış antlaşmasına varılması şartına bağlı olarak yürürlükte kalacak. Taslak metne göre, müzakere sürecinin başarısızlıkla sonuçlanması durumunda ABD güçlerinin askeri operasyonlara, ablukaya ve ekonomik yaptırımlara derhal geri dönme hakkı saklı tutuluyor.
Tahran’dan İlk Resmi Açıklama
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcülüğü tarafından yapılan açıklamada, diplomatik kanalların açık olduğu teyit edildi. Sözcü, sürece ilişkin "ABD’nin 14 maddelik barış teklifini değerlendiriyoruz" ifadelerini kullanarak, uzlaşma zeminine dair olumlu bir sinyal verdi.
Dünya kamuoyu, Orta Doğu’daki dengeleri değiştirmesi beklenen bu kritik anlaşmadan gelecek resmi imzaları bekliyor
