Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), kira fiyatlarının seyrine ilişkin dikkat çeken bir değerlendirme yayımladı. Merkezin Güncesi’nde yer alan analizde, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından konut arzında yaşanan düşüşün ve bölgeden diğer kentlere yönelen göçün kira fiyatlarını önemli ölçüde etkilediği belirtildi.TCMB Yapısal Ekonomik Araştırmalar Genel Müdürlüğünde görev yapan Ali Arda Dalseçkin, Süreyya Güder Köşgeroğlu ve Muhammed Hamza Kayrıcı tarafından hazırlanan “Deprem Bölgesi Konut Arzı ve Bölgesel Kira Enflasyonu Gelişmeleri” başlıklı çalışmada, deprem sonrasında konut arzı ile
Kira Fiyatları arasındaki ilişki ele alındı.Analizde, dezenflasyon sürecinde fiyat artışlarının en dirençli olduğu kalemlerden birinin kira olduğu vurgulanırken, deprem bölgesindeki gelişmelerin bu görünümde önemli bir paya sahip olduğu ifade edildi.
Konut Kaybı Kiraları Hızla Yukarı Taşıdı
6 Şubat depremlerinin ardından deprem bölgesindeki konut stokunun ciddi ölçüde gerilediğine dikkat çekilen analizde, arzın azalmasının kira piyasasında hızlı fiyat artışına neden olduğu belirtildi.Deprem nedeniyle evlerini kaybeden vatandaşların başka illere taşınması da konut talebini artırdı. Bu durum yalnızca depremden doğrudan etkilenen kentlerde değil, yoğun göç alan illerde de kiraların yükselmesine yol açtı.TCMB analizinde, deprem bölgesine coğrafi olarak yakın olan veya geçmiş dönemlerde bölgeyle güçlü göç bağlantıları bulunan kentlerde kira artışlarının daha belirgin olduğu ifade edildi.
Yeniden İnşa Süreci Konut Arzını Güçlendirdi
Depremin ardından oluşan konut açığını gidermek amacıyla kamu öncülüğünde kapsamlı bir inşa süreci başlatıldı. Özellikle Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından tamamlanan konutların sayısındaki hızlı artış, bölgedeki arzın yeniden toparlanmasında önemli rol oynadı.Analize göre TOKİ’nin tamamladığı deprem konutlarının sayısı 2025 yılının başında yaklaşık 201 bine ulaştı. Bu sayı yıl sonunda 434 bin seviyesine çıktı.TCMB, TOKİ’nin depremden önceki üç yıllık dönemde yaklaşık 213 bin konut üretmiş olmasını da dikkate alarak, deprem sonrasındaki üretim hızının konut arzı açısından oldukça önemli bir seviyeye ulaştığına işaret etti.Bölgedeki toparlanma yapı kullanım izinlerine de yansıdı. Deprem bölgesinin Türkiye genelindeki yapı kullanım izinlerinden aldığı pay, deprem öncesinde ortalama yüzde 12 seviyesindeyken 2025 yılında yüzde 20’nin üzerine çıktı.
Kira Enflasyonu 2025’te Yavaşlamaya Başladı
TCMB’nin çalışmasında, deprem bölgesindeki kira fiyatlarının 2023 ve 2024 yıllarında diğer illere kıyasla çok daha hızlı yükseldiği belirtildi.Ancak 2025 yılına gelindiğinde tablo değişmeye başladı. Deprem konutlarının teslimlerinin hız kazanmasıyla birlikte bölgedeki kira enflasyonunda belirgin bir yavaşlama görüldü.Çevrim içi kiralık konut ilan fiyatlarının karşılaştırıldığı analizde, konut arzındaki kayıpla birlikte hızlanan kira artışlarının, yeni konutların devreye girmesiyle ivme kaybettiği tespit edildi.Bu gelişme, konut arzının kira fiyatları üzerinde doğrudan etkili olduğunu ortaya koyan önemli göstergelerden biri olarak değerlendirildi.
Etki 2026’da Göç Alan İllerde De Görüldü
TCMB analizinin dikkat çeken sonuçlarından biri de depremden dolaylı etkilenen kentlerdeki kira hareketleri oldu.Bu illerde kira enflasyonu 2024 ve 2025 yıllarında diğer kentlere yakın bir seyir izlerken, 2026 yılında belirgin şekilde daha düşük gerçekleşti.Merkez Bankasına göre bu durum, deprem bölgesindeki konut arzının toparlanmasıyla birlikte daha önce göç alan kentlerde kiralık konut talebinin de zaman içerisinde azalıyor olabileceğine işaret ediyor.Vatandaşların yeni konutların tamamlanmasının ardından bölgeye aynı anda dönmemesi ise bu etkinin gecikmeli şekilde ortaya çıkmasının nedenlerinden biri olarak gösterildi.
Konut Arzındaki Artış Kira Fiyatlarını Daha Fazla Baskılayabilir
TCMB, önümüzdeki dönemde konut arzındaki artışın kira fiyatları üzerindeki etkisinin daha geniş bir bölgede hissedilebileceğini değerlendirdi.Deprem konutlarının büyük bölümünün tamamlanmasıyla birlikte deprem bölgesindeki inşaat faaliyetlerinde ve istihdamında gerileme görülürken, bölge dışındaki illerde inşaat sektörünün hareketlenmeye başladığı belirtildi.Bu durum, inşaat kapasitesinin farklı bölgelere yöneldiğine ve konut arzındaki artışın zamanla daha geniş bir coğrafyaya yayılabileceğine işaret ediyor.TCMB’ye göre, deprem sonrası başlayan yeniden imar sürecinin kira piyasası üzerindeki etkisi yalnızca tamamlanan deprem konutlarıyla sınırlı kalmayabilir. Yeni konutların arzı ve geri göç sürecinin devam etmesiyle birlikte kira artışlarında daha fazla yavaşlama görülebileceği değerlendiriliyor.Analizin genel sonucunda, deprem sonrası konut stokundaki kaybın hem deprem bölgesinde hem de göç alan bazı kentlerde kira enflasyonunu artırdığı, yeniden inşa süreciyle konut arzının güçlenmesinin ise bu baskıyı azaltmaya başladığı belirtildi.TCMB, konut arzındaki iyileşmenin önümüzdeki dönemde kira enflasyonundaki yavaşlamayı destekleyebilecek önemli unsurlardan biri olabileceği görüşünü paylaştı.
