Sosyal güvenlik sisteminde emeklilik, sigortalı ile kurum arasında ömür boyu süren bir akit olarak kabul edilse de, bazen teknik hatalar veya eksik şartlar nedeniyle bağlanan maaşlar mercek altına alınabiliyor. SGK'nın sonradan tespit ettiği "hatalı bağlanan maaşlar" konusunda izlediği yol haritası, 2021 yılındaki Anayasa Mahkemesi kararıyla birlikte daha esnek ve çözüm odaklı bir yapıya kavuştu.
Maaş Hangi Durumlarda İptal Ediliyor?
Emeklilik dilekçesi verildiğinde şartların oluşmadığının sonradan anlaşılması durumunda "İptal ve İstirdat" süreci başlatılıyor. Karakaş’ın aktardığına göre bu süreç şu şekilde işliyor:
Maaşın Kesilmesi: Gerekli prim günü veya yaş şartını taşımadığı anlaşılanların aylığı derhal durduruluyor.
Geri Ödeme Süreci: Hatalı ödenen tutarlar "yersiz ödeme" statüsüne alınarak faiziyle geri talep edilebiliyor.
Kamu Görevlileri İçin Göreve İade: 4/1-c kapsamındaki memurlarda emeklilik iptal edilirse, şahıs mağduriyet yaşamaması adına eski görevine iade ediliyor.
Hata Kurum Kaynaklıysa "Adalet" Devreye Giriyor
Bazı durumlarda emekli adayının tüm şartları sağladığı ancak kurumun yanlış statüden (örneğin Bağ-Kur yerine SSK) maaş bağladığı durumlar yaşanabiliyor. Karakaş, bu tip statü hatalarında devletin "itidal" ilkesiyle hareket ettiğini belirterek; yeni bir dilekçe aranmaksızın doğru statü üzerinden yeniden hesaplama yapıldığını ve maaşın hak edilen tarihten itibaren tekrar bağlandığını vurguladı.
Prim Borcu Maaşı Tamamen Kesmiyor: "Sülüs" Kuralı
Emekli olduktan sonra ortaya çıkan eski prim borçları, artık emekliliğin tamamen iptali anlamına gelmiyor. SGK’nın borç tahsilatında uyguladığı yöntemler şu şekilde güncellendi:
Maaş Kesintisi: Borç, emeklilik hakkını tamamen ortadan kaldırmıyorsa maaş durdurulmuyor.
Üçte Bir Kuralı: Borç tutarı, sigortalıyı muhtaç durumda bırakmamak adına aylık maaşın üçte biri (1/3) oranında kesilerek taksitle tahsil ediliyor.
"İyi Niyet" Esas Alınıyor
Sosyal güvenlik sisteminde son yıllarda "iyi niyet" ilkesinin ön plana çıktığını belirten İsa Karakaş, kurumun kendi hatalarından dolayı vatandaşı doğrudan darda bırakmak yerine borcu yapılandırarak tahsil etmeyi ilke edindiğini ifade etti.
