Yatırım fonlarının tasfiye edilmesine yönelik hazırlanan yeni yasal düzenleme yürürlüğe girdi. Resmi Gazete'de yayımlanan "Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun" ile yatırımcıların alacaklarının belirlenmesi, fonların malvarlığının değerlendirilmesi ve hukuka aykırı işlemler nedeniyle oluşan zararların karşılanmasına ilişkin esaslar netleştirildi.Kanun, SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihinde tasfiye kararı verdiği ve düzenlemenin yayımlandığı tarihte tasfiye işlemleri henüz tamamlanmamış yatırım fonlarını kapsıyor. Yeni hükümler, diğer yatırım fonları için genel veya kalıcı bir tasfiye sistemi oluşturmayacak.
Tasfiye İşlemleri SPK Denetiminde Yürütülecek
Yeni düzenlemeye göre yatırım fonlarının tasfiye işlemleri, Sermaye Piyasası Kurulunun gözetimi altında yetkilendirilen kuruluşlar tarafından gerçekleştirilecek.SPK; fon varlıklarının belirlenmesi, değerlemesi, nakde dönüştürülmesi ve yatırımcılara yapılacak ödemelerin sıralanması gibi süreçlerde yetkili olacak.Tasfiyeden sorumlu kuruluşlar ise fon varlıklarının korunmasını ve yatırımcıların ortak çıkarlarını gözetmek zorunda olacak. İşlemlerde mümkün olan en yüksek ekonomik değerin elde edilmesi hedeflenecek.
Fon Varlıklarının Satışında Farklı Yöntemler Kullanılabilecek
Kanunla birlikte tasfiye kapsamındaki varlıkların satışına ilişkin yeni seçenekler de getirildi.Borsada oluşan fiyatların varlığın gerçek değerini yansıtmaması veya satış işlemlerinin tasfiyeyi geciktirmesi durumunda SPK, farklı satış yöntemlerinin uygulanmasına izin verebilecek.Bu kapsamda toptan satış, özel işlem bildirimi, geri alım ve hakim ortağa satma hakkı gibi yöntemlerden yararlanılabilecek. Gerekli görülmesi halinde varlıkların Borsa dışında satılmasına da onay verilebilecek.Ayrıca bu varlıkları satın alan yatırımcılara belirli bir süre boyunca Borsada satış yapma kısıtlaması getirilebilecek.
Yatırımcıların Hak Sahipliği MKK Kayıtlarıyla Belirlenecek
Tasfiye sürecinde yatırımcıların sahip olduğu fon payları, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) kayıtlarıyla karşılaştırılarak tespit edilecek.17 Eylül 2026 ve öncesinde Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'na (TEFAS) iletilen ancak fonun yükümlülüklerini yerine getirememesi veya pay fiyatının açıklanmaması nedeniyle tamamlanamayan işlemler de belirli şartlarla tasfiye kapsamına alınacak.Bu işlemlerde katılma payları bloke edilen kişiler, fon pay sahibi kabul edilerek düzenlemedeki haklardan yararlanabilecek.Öte yandan piyasa dolandırıcılığı, bilgi suistimali ve piyasa bozucu işlemlerle bağlantılı olduğu SPK tarafından tespit edilen kişi ve kuruluşlara tasfiye ve geri kazanım hesaplarından ödeme yapılmayacak.
Yatırımcılara 1 Milyon TL'ye Kadar Ara Ödeme İmkanı
Düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri, tasfiye tamamlanmadan önce yatırımcılara yapılabilecek ara ödemeler oldu.SPK tarafından belirlenecek fonlarda, yatırımcıların hesaplanan net yatırım tutarları esas alınarak ödeme yapılabilecek.Net yatırım tutarı 1 milyon TL'nin altında olan yatırımcılara bu tutara kadar, 1 milyon TL ve üzerinde olanlara ise en fazla 1 milyon TL ara ödeme gerçekleştirilebilecek.Ancak ödemeler, yatırımcıların endeksleme uygulanmadan hesaplanan net yatırım tutarını aşamayacak. Para piyasası fonları dışındaki fonlarda, hesapta bulunan katılma paylarının belirlenen tarihteki toplam değeri de ödeme sınırının belirlenmesinde dikkate alınacak.Bu nedenle düzenleme, tüm yatırımcılara koşulsuz olarak 1 milyon TL ödeneceği anlamına gelmiyor.
Net Yatırım Tutarını MKK Hesaplayacak
Fon varlıklarının satışından elde edilen nakdin tüm alacakları karşılamaya yetmemesi halinde yatırımcılara yapılacak ödemelerde net yatırım tutarı esas alınabilecek.Bu hesaplama, yatırımcıların fona yatırdığı ve fondan çektiği paralar dikkate alınarak MKK tarafından gerçekleştirilecek.Tutarların güncellenmesinde Türkiye İstatistik Kurumunun açıkladığı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ile Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması kullanılacak.Yatırımcının fondan daha önce çektiği tutarlar da ilk giren ilk çıkar yöntemiyle hesaplamadan düşülecek.
Ödemelerde Küçük Yatırımcılara Öncelik Verilebilecek
Tasfiye sonucunda elde edilen paranın bütün yatırımcıların alacaklarını karşılayamaması halinde SPK, ödeme sıralamasını yeniden belirleyebilecek.Bu durumda net yatırım tutarı daha düşük olan yatırımcılardan başlanarak ödeme yapılmasına karar verilebilecek.Kurul ayrıca daha fazla yatırımcının mevcut kaynaktan yararlanabilmesi amacıyla ortak bir asgari ara ödeme tutarı da belirleyebilecek.Bununla birlikte hiçbir yatırımcıya hesaplanan hak ve alacağından veya kanunda belirtilen ara ödeme üst sınırından daha fazla ödeme yapılamayacak.
Hukuka Aykırı İşlemlerden Kaynaklanan Kayıplar Geri Alınacak
Kanun, fonların malvarlığından hukuka aykırı yollarla çıkarılan değerlerin geri kazanılmasını da kapsıyor.Bu kapsamda fonların uğradığı zararların sorumlulardan tahsil edilmesi ve elde edilen tutarların yatırımcıların haklarının karşılanmasında kullanılması amaçlanıyor.Tasfiye sırasında tahsil edilen paralar, zorunlu yönetim ve tasfiye giderleri çıkarıldıktan sonra fonun tasfiye malvarlığına aktarılacak.Tasfiye işlemleri bittikten sonra geri kazanılan tutarlar ise yatırımcılara aynı alacak için birden fazla ödeme yapılmasını önleyecek şekilde ayrı bir hesapta değerlendirilecek.
Yüksek Getiri Elde Edenler İçin Gönüllü İade Düzenlemesi
Kanunda, tasfiye kapsamındaki fonlardan daha önce ödeme almış kişilere yönelik gönüllü iade imkanı da bulunuyor.Tasfiye tarihinden önce fon paylarını geri vererek ödeme alan yatırımcılar, enflasyon etkisi dikkate alınarak hesaplanan yatırım tutarının üzerinde elde ettikleri getiriyi SPK'nın belirleyeceği hesaplara isteğe bağlı olarak iade edebilecek.Benzer uygulama, fonların portföylerinde bulunan ve belirli sermaye piyasası işlemlerine konu edilen hisselerden kazanç sağlayan kişiler için de geçerli olacak.İade edilebilecek tutarların hesaplanmasına ve uygulamanın ayrıntılarına SPK karar verecek.
Kurumlara Bilgi ve Belge Paylaşma Zorunluluğu
Yeni düzenleme, tasfiye sürecinde görev alacak kurumlara da önemli yükümlülükler getiriyor.MKK, Takasbank, Borsa İstanbul, Türkiye Bankalar Birliği, portföy yönetim şirketleri ve ilgili kamu kurumları, talep edilmesi halinde gerekli bilgi ve belgeleri SPK, Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) gecikmeksizin iletecek.Söz konusu kuruluşlar, özel mevzuatlarında yer alan gizlilik ve sır saklama hükümlerini gerekçe göstererek bilgi paylaşımından kaçınamayacak.
Nihai Ödemelerde Önceki Tutarlar Mahsup Edilecek
Tasfiye işlemleri tamamlandığında yatırımcılara yapılacak son ödemeler, daha önce alınan tutarlar dikkate alınarak hesaplanacak.Tasfiye malvarlığından, geri kazanım hesabından veya diğer hukuki süreçlerden elde edilen önceki ödemeler nihai alacaktan düşülecek.Ara ödeme aşamasında yatırımcıların fon katılma payları geri alınmayacak. Bu payların iadesi, nihai tasfiye ödemeleri sırasında gerçekleştirilecek.Yeni kanunla birlikte, tasfiye kararı verilen yatırım fonlarında hem varlıkların ekonomiye geri kazandırılması hem de yatırımcıların alacaklarına mümkün olan en adil şekilde ulaşabilmesi hedefleniyor.
