ABD'de Meta, çocuklar ve gençler üzerindeki etkileri nedeniyle büyük bir hukuki sürecin merkezine yerleşti. Aralarında California, Colorado, Kentucky ve New Jersey'nin de bulunduğu 29 eyalet, Facebook ve Instagram'ın genç kullanıcıları bağımlı hale getirecek şekilde tasarlandığını ve çocukların ruh sağlığını olumsuz etkilediğini öne sürerek şirkete dava açtı.
Davaların en kapsamlı duruşmalarından birinin yarın California'nın Oakland kentinde görülmesi bekleniyor. Eyaletler, Meta'dan 1,4 trilyon dolara kadar ulaşabilecek tazminat talebinin yanı sıra platformların çalışma biçiminde önemli değişiklikler yapılmasını istiyor.
29 Eyalet Meta'ya Karşı Bir Araya Geldi
Davada Meta'nın, özellikle çocuk ve gençlerin dikkatini platformlarda daha uzun süre tutmaya yönelik sistemler kullandığı iddia ediliyor. Eyalet başsavcıları, Facebook ve Instagram'ın genç kullanıcıların ruh sağlığı üzerinde olumsuz sonuçlara yol açabilecek şekilde tasarlandığını savunuyor.Dava dosyasında ayrıca 13 yaşından küçük çocuklara ait kişisel verilerin ebeveynlerin bilgisi ve onayı olmadan toplandığı öne sürülüyor. Bu uygulamanın federal yasaları ihlal ettiği iddiası da dosyada yer alıyor.Davacı eyaletler, Meta'nın teknolojik imkanlarını kullanarak çocukların ilgisini ve dikkatini platformlarda tutmayı hedeflediğini, bunun da şirketin gelirlerini artırmasına hizmet ettiğini ileri sürüyor.
Meta'dan 1,4 Trilyon Dolara Kadar Tazminat Talebi
Eyaletler, Meta'nın Facebook ve Instagram'ı işletme biçiminde kapsamlı değişiklikler yapılmasını talep ediyor. Talepler arasında genç kullanıcıların hesap açabilmesi için ebeveyn onayının zorunlu hale getirilmesi de bulunuyor.Davacılar ayrıca kullanıcıların platformlarda daha uzun süre kalmasını teşvik ettiği öne sürülen algoritmaların değiştirilmesini, çocukların ve gençlerin görünümünü değiştiren filtrelerin kaldırılmasını ve videoların otomatik oynatma özelliğinin sınırlandırılmasını istiyor.Birden fazla hesap açılmasının önüne geçilmesi ve Instagram'daki belirli süre sonunda kaybolan içeriklerin kullanımına yönelik düzenlemeler yapılması da eyaletlerin talepleri arasında yer alıyor.Davanın dikkat çeken bir diğer yönü ise talep edilen tazminat miktarı. Eyaletler, Meta'dan toplamda 1,4 trilyon dolara kadar çıkabilecek bir maddi yaptırım talep ediyor. Ancak hukuk uzmanları, bu miktarın tamamının uygulanmasının oldukça düşük bir ihtimal olduğunu belirtiyor.
Meta İddiaları Kabul Etmiyor
Meta ise hakkındaki suçlamaları reddediyor. Şirket, mahkemeye sunulan delillerin genç kullanıcıları desteklemek ve onların güvenliğini artırmak amacıyla çalışmalar yürüttüğünü göstereceğini savunuyor.Meta'nın California Kuzey Bölge Mahkemesine sunduğu başvuruda, tüketici koruma yasaları kapsamında bu ölçekte bir yaptırım talebinin daha önce benzeri görülmemiş bir seviyede olduğu belirtildi.Hukuk Profesörü James Grimmelmann da mahkemenin uygulanabilecek para cezası konusunda geniş bir takdir yetkisine sahip olduğunu ancak 1,4 trilyon dolara yakın bir cezanın gerçekleşmesinin pek olası görünmediğini ifade etti. Böyle bir yaptırımın Meta'nın mali yapısı üzerinde son derece ağır sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekildi.
Meta'nın Çocuk Güvenliğiyle İlgili Davaları Artıyor
Meta, çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin davalar nedeniyle son dönemde artan hukuki baskıyla karşı karşıya. Şirket, bu yıl çocuk ve gençlerin güvenliğiyle ilgili açılan davalardan bazılarında olumsuz kararlarla karşılaştı.New Mexico'da 7 Ağustos'ta görülen davada bir hakim, Meta'nın çocukların yaşadığı ruh sağlığı krizinde sorumluluğu bulunduğuna hükmederek şirketin 567 milyon dolar tazminat ödemesine karar verdi.Şirket ise çocuk ve gençlerin platformlardaki güvenliğini artırmak amacıyla yeni uygulamalar geliştirdiğini belirtiyor. Instagram, Eylül 2024'te genç kullanıcılar için daha sıkı güvenlik ve kullanım sınırlamaları getiren "Teen Accounts" özelliğini devreye aldı.Platform, Nisan 2025'te de 16 yaşından küçük kullanıcıların ebeveyn izni olmadan canlı yayın yapmasını engelleyen yeni kurallar açıkladı. Özel mesajlarda bulunan bazı güvenlik özelliklerinin kapatılmasına da sınırlama getirildi.29 eyaletin taraf olduğu davanın sonucu, yalnızca Meta'nın karşı karşıya kalabileceği mali yaptırımlar açısından değil, sosyal medya şirketlerinin çocuklara yönelik uygulamalarının geleceği bakımından da önemli bir emsal oluşturabilir.
