Türkiye’de hane halklarının tüketim harcamalarında en büyük yükü Konut ve kira giderleri oluşturdu. 2025 yılı verilerine göre, toplam harcamaların yaklaşık üçte biri bu kaleme ayrıldı.

TÜİK Verileri Harcama Dağılımını Ortaya Koydu

Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı “hane halkı tüketim harcaması” istatistiklerine göre, geçen yıl hanelerin tüketim amaçlı harcamaları içinde en yüksek pay yüzde 29,3 ile konut ve kiraya gitti. Ulaştırma harcamaları yüzde 20,5 ile ikinci sırada yer alırken, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 17,3 ile üçüncü sırayı aldı.

Öte yandan toplam harcamalar içinde en düşük payı alan kalemler dikkat çekti. Sigorta ve finansal hizmetler yüzde 0,8 ile listenin en sonunda yer alırken, eğitim yüzde 1,8 ve sağlık harcamaları yüzde 2,2 seviyesinde kaldı.

Gelire Göre Harcama Alışkanlıkları Değişiyor

Araştırma, gelir düzeyine göre harcama tercihlerinin belirgin şekilde farklılaştığını ortaya koydu. En yüksek gelir grubunda yer alan haneler ulaştırmaya yüzde 25 pay ayırırken, konut ve kira harcamaları yüzde 25,7, gıda harcamaları ise yüzde 12,4 seviyesinde gerçekleşti.

Buna karşılık en düşük gelir grubundaki haneler bütçelerinin büyük bölümünü temel ihtiyaçlara yönlendirdi. Bu grupta konut ve kira harcamalarının payı yüzde 38,7’ye, gıda harcamalarının payı ise yüzde 29,2’ye ulaştı. Ulaştırmaya ayrılan pay ise yüzde 8,6’da kaldı.

Gelir Kaynağına Göre Farklılıklar

Gelir türü de harcama dağılımını etkileyen önemli bir unsur oldu. Maaş, ücret ve yevmiye ile geçinen haneler konut ve kiraya yüzde 26,4, ulaştırmaya yüzde 21,9 ve gıdaya yüzde 16 pay ayırdı. Girişimci geliri olan hanelerde ise ulaştırma harcamalarının payı yüzde 25,9 ile öne çıktı; konut ve kira yüzde 25,5, gıda ise yüzde 17 seviyesinde gerçekleşti.

Hane Büyüklüğü Harcamayı Şekillendiriyor

Hane büyüklüğü de bütçe dağılımında belirleyici oldu. Tek kişilik hanelerde konut ve kira harcamalarının payı yüzde 41’e kadar çıkarken, gıda ve ulaştırma harcamaları daha düşük seviyelerde kaldı.

Altı ve daha fazla kişiden oluşan hanelerde ise tablo tersine döndü. Bu haneler gıdaya yüzde 23,7, konut ve kiraya yüzde 22,4, ulaştırmaya ise yüzde 18,1 pay ayırdı.

En Fazla İsraf Taze Ürünlerde

Veriler, gıda israfında en büyük payın taze meyve ve sebzede olduğunu gösterdi. İsraf edilen gıdalar içinde taze meyve ve sebze yüzde 39,7 ile ilk sırada yer alırken, ekmek yüzde 32,5 ile ikinci, süt ve süt ürünleri ise yüzde 15,1 ile üçüncü sırada bulundu.