SGK Uzmanı Emin Yılmaz, mevcut tabloyu ve çözüm yollarını değerlendirirken, stajyerlerin neden kapsam dışı kaldığını ve çözümün teknik olarak nasıl mümkün olabileceğini anlattı.
"Kart Var, emeklilik Yok" Çelişkisi
Stajyer ve çırakların yaşadığı en büyük travma, ellerindeki sigorta kartlarında yazan "İşe Giriş Tarihi"nin emeklilik hesabında 0 (sıfır) sayılması. Emin Yılmaz bu durumu, sigorta kollarındaki teknik ayrıma bağlıyor. Çalışma hayatında "Kısa Vadeli" ve "Uzun Vadeli" olmak üzere iki tür sigorta bulunuyor. Stajyerler adına o dönem sadece "İş kazası ve meslek hastalığı" (Kısa Vadeli) primi yatırıldığı için, yaşlılık aylığına temel teşkil eden prim havuzunda birikim oluşmuyor. Bu teknik detay, 1.9 milyon kişinin EYT piyangosunu kaçırmasına neden oldu.
1.9 Milyon Kişilik Dev Bekleyiş
SGK verilerine göre Türkiye'de stajyer ve kursiyer sayısı yaklaşık 1 milyon 400 bin, çırak sayısı ise 600 bin civarında. Toplamda 2 milyona yaklaşan bu kitle, "Staj SSK Başlangıcı Olsun" sloganıyla seslerini duyurmaya çalışıyor. EYT düzenlemesi yapılırken bütçe dengeleri ve etki analizleri nedeniyle kapsam dışı bırakılan bu grup için umut ışığı henüz sönmüş değil.
Turgut Özal Dönemi Emsal Olabilir mi?
"Geriye dönük borçlanma hakkı verilebilir mi?" sorusu ise staj mağdurlarının en çok merak ettiği konu. SGK Uzmanı Yılmaz, bunun teknik olarak Meclis iradesiyle mümkün olduğunu belirtti. Geçmişten örnek veren Yılmaz, Rahmetli Turgut Özal döneminde buna benzer bir düzenlemenin yapıldığını hatırlattı. Hukuk devleti ilkesi gereği, çağın ihtiyaçlarına göre kanunların güncellenebileceğini belirten uzman isim, kadınlardaki "doğum borçlanması" haklarının zamanla nasıl genişletildiğini örnek göstererek, stajyerler için de benzer bir esnemenin yapılabileceği sinyalini verdi.
Stajyerlere Kritik Tavsiye: "Hakkınızı Talep Edin"
Geleceğin teminatı olan ara eleman sorununun çözümü için meslek liselerinin teşvik edilmesi gerektiğini vurgulayan Yılmaz, mağdurlara şu kritik tavsiyede bulundu: "Anayasal bir hak olan sosyal güvenlikte, hakkınızı bilmezseniz kurum size bunu vermez. Sivil toplum örgütleri çatısı altında, demokratik yollarla hak arayışınızı sürdürün ve talepkar olun."
Şimdi gözler, önümüzdeki torba yasa görüşmelerinde staj konusunun gündeme gelip gelmeyeceğinde.
