"Kart Var, Emeklilik Yok" Çelişkisi: Neden Emekli Olamıyorlar?
Stajyer ve çırakların yaşadığı en büyük travma, ellerindeki sigorta kartlarında yazan "İşe Giriş Tarihi"nin emeklilik hesabında 0 (sıfır) sayılması. Emin Yılmaz bu durumu teknik bir ayrım ile açıklıyor: Çalışma hayatında "Kısa Vadeli" ve "Uzun Vadeli" olmak üzere iki tür sigorta bulunuyor.
Kısa Vadeli Sigorta: İş kazası, meslek hastalığı ve genel sağlık sigortasını kapsar. Stajyerler için sadece bu prim yattı.
Uzun Vadeli Sigorta: Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasıdır. Emekliliği sağlayan ana prim budur.
Yılmaz, "Stajyer ve çıraklar mesleği öğrenirken pratik yaptıkları için adlarına sadece iş kazası primi yattı. Emekliliği belirleyen uzun vadeli primler kesilmediği için, kartlarındaki tarih maalesef emeklilikte başlangıç sayılmıyor" ifadelerini kullandı.
2 Milyona Yakın Kişi Mağdur: İşte Resmi Rakamlar
Peki Türkiye'de bu sorunu yaşayan kaç kişi var? SGK verilerine atıfta bulunan Emin Yılmaz, tablonun büyüklüğünü şu rakamlarla ortaya koydu:
Stajyer ve Kursiyer: 1 milyon 393 bin 910 kişi
Çırak: 590 bin 384 kişi Toplamda yaklaşık 1.9 milyon vatandaş, EYT piyangosunu bu teknik detay yüzünden kaçırdı. EYT yasalaşırken bütçe dengeleri ve maliyet analizleri nedeniyle bu grup kapsam dışı bırakılmıştı.
Turgut Özal Dönemi Emsal Olabilir mi?
Mağdurların en çok sorduğu "Geriye dönük borçlanma hakkı verilebilir mi?" sorusuna yanıt veren Yılmaz, bunun teknik olarak Meclis iradesiyle mümkün olduğunu belirtti. Geçmişten çok kritik bir örnek veren Yılmaz, "Rahmetli Turgut Özal döneminde buna benzer bir düzenleme yapılmıştı" diyerek umut kapısını araladı.
Hukuk devleti ilkesi gereği, çağın ihtiyaçlarına göre kanunların güncellenebileceğini belirten uzman isim, kadınlardaki "doğum borçlanması" haklarının zamanla nasıl genişletildiğini (2 çocuktan 3 çocuğa çıkması vb.) örnek göstererek, stajyerler için de benzer bir esnemenin yapılabileceği sinyalini verdi.
Stajyerlere Kritik Tavsiye: "Hakkınızı Talep Edin"
Geleceğin teminatı olan ara eleman sorununun çözümü için meslek liselerinin teşvik edilmesi gerektiğini vurgulayan Yılmaz, mağdurlara şu kritik tavsiyede bulundu: "Anayasal bir hak olan sosyal güvenlikte, hakkınızı bilmezseniz kurum size bunu vermez. Hakkınızı bireysel değil, sivil toplum örgütleri çatısı altında, demokratik yollarla aramaya devam edin ve talepkar olun."
Şimdi gözler, önümüzdeki torba yasa görüşmelerinde staj konusunun gündeme gelip gelmeyeceğinde.
