Orta Doğu Krizi Avrupa Enerji Piyasasını Vurdu: Gaz Fiyatları Yüzde 100 Arttı

Orta Doğu’da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından enerji arz güvenliğinde yaşanan gelişmeler Avrupa doğal gaz piyasasını olumsuz etkilemeye devam ediyor. Stratejik enerji koridorlarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin durması ve Katar’daki LNG üretim tesislerinin geçici olarak üretimi askıya alması, Avrupa enerji piyasalarında sert fiyat yükselişlerine yol açtı. Hollanda merkezli TTF gaz piyasasında fiyatların kısa sürede yüzde 100’ün üzerine çıktığı belirtilirken, küresel enerji dengelerindeki bozulmanın uluslararası piyasaları yeni bir kriz tartışmasının içine sürüklediği ifade ediliyor.

Hürmüz Boğazı Kapandı, Üretim Durdu

Orta Doğu’da askeri hareketliliğin sıcak çatışmaya dönüşmesi, küresel enerji güvenliğinin kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’nda ticari faaliyetlerin tamamen durmasına yol açtı. ABD ve İsrail’in İran’a gerçekleştirdiği ortak saldırıların ardından, dünya LNG (Sıvılaştırılmış Doğal Gaz) ticaretinin yaklaşık beşte birinin rotası olan boğazda gemi trafiği kesildi.

Krizin boyutunu derinleştiren asıl gelişme ise Katar’dan geldi. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından biri olan Katar’ın Ras Laffan Sanayi Şehri’ndeki tesisleri hedef alındı. İran kaynaklı bir insansız hava aracının (İHA) QatarEnergy’ye ait üretim tesisini vurması üzerine şirket, güvenlik gerekçesiyle tesislerdeki üretimi tamamen durdurduğunu açıkladı. Bu iki gelişme, Avrupa piyasalarında fiyat rallisini tetikleyen ana unsurlar oldu.

TTF Piyasasında Yüzde 100’lük Sıçrama

Avrupa’nın en likit doğal gaz ticaret merkezi olan Hollanda merkezli TTF (Title Transfer Facility), arz güvenliğine dair endişelerle tarihi bir yükseliş kaydetti.

• Saldırı Öncesi (27 Şubat): Megavatsaat başı 31,95 avro.

• Güncel Fiyat (TSİ 14.20): Megavatsaat başı 65,5 avro.

• Artış Oranı: Saldırı öncesine kıyasla yüzde 100’ü aşan artış, sadece dünkü kapanışa göre ise yüzde 47’lik bir yükseliş kaydedildi.

Bu tablo, nisan vadeli kontratlarda Avrupa sanayisi ve hanehalkı için enerji maliyetlerinin bir gecede iki katına çıkması anlamına geliyor.

Küresel Rekabet Kızışıyor: Spot Piyasada Belirsizlik Hakim

Katar’ın küresel LNG ihracat kapasitesinin yaklaşık yüzde 20’sini elinde bulundurması, yaşanan aksaklığın yerel bir krizden ziyade küresel bir arz şoku olduğunu teyit ediyor. Ras Laffan ve Mesaieed tesislerinin eş zamanlı devre dışı kalması, 2022 yılındaki Rusya-Ukrayna Savaşı’ndan bu yana görülen en büyük piyasa sarsıntısı olarak nitelendiriliyor.

Mücbir Sebep ve Alternatif Arayışları: QatarEnergy’nin tedarik süreçlerinde "mücbir sebep" (force majeure) ilan etmesi, uzun vadeli sözleşmesi bulunan alıcıları zor durumda bıraktı. Tedarik garantisi ortadan kalkan ithalatçıların spot piyasaya yönelmesiyle birlikte; ABD ve Avustralya kaynaklı LNG kargoları için Avrupa ve Asya arasında amansız bir fiyat rekabeti başladı.

Depo Doluluk Oranları Alarm Veriyo

Rusya’dan boru hattı gazı alımını büyük oranda sonlandıran Avrupa Birliği, bu yeni krize oldukça kırılgan bir stok seviyesiyle yakalandı. Mevcut veriler, AB üyesi ülkelerin doğal gaz depolarındaki doluluk oranının geçen yılın aynı dönemine göre daha düşük bir seviye olan yüzde 30 bandında seyrettiğini gösteriyor.

Koordinasyon Grubu Olağanüstü Toplanıyor: Enerji arz güvenliğini izlemek ve kriz önlemlerini kararlaştırmakla yükümlü olan Doğal Gaz Koordinasyon Grubu, Orta Doğu’daki krizin kıta ekonomisi üzerindeki etkilerini yönetmek üzere 4 Mart tarihinde acil gündemle toplanacak. Toplantıda, olası bir enerji karnelemesi veya ortak alım stratejilerinin masaya yatırılması bekleniyor.