İBB'nin Araç Kiralama İhalesinde Sayıştay'dan Çarpıcı Tespit: 3 Aylık Kira Bir Araç Parası!
Sayıştayın İstanbul Büyükşehir Belediyesine (İBB) ilişkin hazırladığı 2025 yılı denetim raporunda, 3,3 milyar lirayı aşan araç kiralama ihalesiyle ilgili dikkat çeken tespitlere yer verildi. Bazı araçların aylık kira bedellerinin piyasa değerlerinin oldukça üzerinde belirlendiği belirtilirken, üç aylık kiralama ücretiyle aynı araçların satın alınabileceğine dikkat çekildi.
İstanbul Büyükşehir Belediyesinin 2026 yılı araç kiralama hizmet alımına ilişkin ihalesi, Sayıştayın denetim raporuna yansıdı. Yapılan incelemelerde, özellikle binek otomobiller dışındaki bazı araç grupları için hesaplanan kira bedellerinin piyasa koşullarına göre yüksek olduğu belirlendi.
Toplam 3 milyar 375 milyon 868 bin 924 lira sözleşme bedeline sahip ihalede, araçların kiralama ücretleri ile kasko değerleri arasındaki fark dikkat çekti. Sayıştay, yaklaşık maliyetlerin belirlenmesinde piyasa araştırmasının yeterli şekilde yapılmadığını değerlendirdi.
Araç Kiralama İhalesinde 17 Farklı Grup Belirlendi
Denetim raporuna göre İBB, araç kiralama hizmeti için 17 ayrı araç grubu oluşturdu. İhalede kullanılacak yaklaşık maliyetleri belirlemek amacıyla beş firmadan fiyat teklifi alındı.
Ancak Sayıştayın incelemesinde, bu tekliflerin piyasa rayiçlerini yansıtıp yansıtmadığının kontrol edilmeden maliyet hesabına dahil edildiği tespit edildi.
Ayrıca fiyat araştırmasına katılan firmalardan birinin ihaleye de katılarak belirlenen bedeller üzerinden işi üstlendiği raporda yer aldı.
Bir Aracın Üç Aylık Kirası 1,5 Milyon Liraya Yaklaştı
Sayıştay raporunda en dikkat çekici örneklerden biri, 6'ncı grupta bulunan araçların kiralama maliyetleri oldu.
Bu gruptaki araçların ortalama kasko değeri 1 milyon 493 bin 355 lira olarak belirtilirken, bir araç için ödenen aylık kira bedelinin 496 bin lira olduğu kaydedildi.
Buna göre söz konusu aracın üç aylık kiralama bedeli 1 milyon 488 bin liraya ulaşıyor. Bu tutar, aracın ortalama kasko değerinden yalnızca 5 bin 355 lira daha düşük kalıyor.
Sayıştay, araçların satın alınması yerine bu seviyelerdeki bedellerle kiralanmasını kamu kaynaklarının ekonomik ve verimli kullanılması bakımından eleştirdi.
Maliyet Hesaplamalarında Piyasa Araştırması Eksikliği
Raporda, kamu kurumlarının hizmet alımı ihalelerinde yaklaşık maliyet belirlerken farklı kaynaklardan yararlanabileceği hatırlatıldı.
Kamu kuruluşlarının gerçekleştirdiği benzer alımlar, ilgili meslek odalarının belirlediği fiyatlar ve doğrudan piyasa araştırmaları bu kaynaklar arasında gösterildi.
Sayıştay, İBB'nin bazı araç gruplarında firmalardan aldığı teklifleri yeterli piyasa karşılaştırması yapmadan esas aldığını belirterek, bu yöntemin gerçekçi olmayan maliyetlerin ortaya çıkmasına yol açtığını değerlendirdi.
İBB'nin Açıklaması Raporda Yetersiz Bulundu
Denetim sırasında ortaya çıkan bulgulara ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediyesinden de yanıt alındı.
Sayıştay raporunda, belediyenin açıklamasında yaklaşık maliyetin tanımına değinildiği ancak tespit edilen yüksek kiralama bedellerine yönelik doğrudan bir değerlendirme yapılmadığı ifade edildi.
Bu nedenle denetim bulgusuna ilişkin eleştiriler raporda yer almaya devam etti.
Sayıştay'dan Gerçekçi Fiyatlandırma Çağrısı
Sayıştay, araç kiralama ihalelerinde firmalar tarafından bildirilen fiyatların doğrudan esas alınmasının doğru bir yaklaşım olmadığını vurguladı.
Raporda, söz konusu fiyatların piyasa rayiçleriyle karşılaştırılmadan yaklaşık maliyet hesaplamasında kullanılmasının mevzuata aykırı olduğu belirtildi.
Belediyenin bundan sonraki ihale süreçlerinde araçların gerçek piyasa değerlerini dikkate alması ve yaklaşık maliyetleri ekonomik koşullara uygun biçimde belirlemesi gerektiği kaydedildi.
Denetim raporundaki bulgular, belediyelerin yüksek bütçeli hizmet alımlarında maliyet hesaplamalarının ve kamu harcamalarındaki denetimin önemini bir kez daha gündeme getirdi.