Orta Doğu’da ABD, İsrail ve İran hattında tırmanan gerilimin; Suudi Arabistan ve Katar’daki stratejik enerji tesislerini de içine alan bir arz krizine dönüşmesi, enerji fiyatlarını tarihi seviyelere taşıdı. Küresel ölçekteki bu krizin iç piyasadaki enflasyonist etkilerini minimize etmek amacıyla devletin zirvesinde "akaryakıt kalkanı" formülü üzerinde duruluyor.
Kritik Gece Yarısı Öncesi Ankara’da Alarm
Salı gününü çarşambaya bağlayan gece yarısından itibaren geçerli olması öngörülen; motorinde 6 lira 69 kuruş, benzinde ise 2 lirayı aşan fiyat artışları başkentte hareketliliğe neden oldu. "Tarihi savaş zammı" olarak nitelendirilen bu tablonun, ulaştırma maliyetleri üzerinden genel fiyat seviyelerini bozmasından endişe ediliyor.Hazine ve Maliye Bakanlığı Bütçe Projeksiyonlarını Güncelliyor
Uluslararası finans çevrelerinden Bloomberg'in paylaştığı kulis bilgilerine göre; Hazine ve Maliye Bakanlığı kurmayları, artışın doğrudan pompa fiyatlarına yansımaması için geçmişte uygulanan ÖTV feragat mekanizmasını masaya yatırdı. Bakanlık yetkililerinin, sistemin devreye alınması durumunda bütçede oluşacak vergi geliri kaybını titizlikle hesapladığı belirtiliyor. ÖTV gelirlerindeki muhtemel düşüşün bütçe dengesi üzerindeki etkilerinin analiz edildiği ve kararın hafta sonuna kadar netleşeceği ifade ediliyor.Bakan Şimşek’ten Enflasyon Vurgulu Mesaj
Söz konusu iddiaları destekler nitelikteki açıklama Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'ten geldi. Sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda doğrudan bir sistem adı vermese de hazırlıkların sinyalini veren Şimşek, şu ifadeleri kullandı:"Jeopolitik gelişmelerin neden olduğu artan petrol fiyatlarının enflasyonist etkisini sınırlamak için çalışıyoruz."Eşel Mobil Sistemi Nedir ve Uygulama Süreci Nasıl İşler?
Türkiye'de akaryakıt fiyatlandırması; ham petrol fiyatı ve döviz kuru bazlı rafineri çıkış fiyatına, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), Katma Değer Vergisi (KDV) ve dağıtım kâr marjının eklenmesiyle oluşmaktadır. Savaş koşullarının tetiklediği Brent petrol artışları, bu denklem gereği doğrudan tüketiciye yansımaktadır.İlk olarak 2018 yılında kur şoklarının etkisini azaltmak amacıyla uygulanan ve 2022 yılında sonlandırılan Eşel Mobil Sistemi, uluslararası piyasalardaki artışın ÖTV’den mahsup edilmesini öngörüyor. Eğer sistem yürürlüğe girerse;- Uluslararası piyasa kaynaklı Zam tutarı kadar miktar, devletin tahsil edeceği ÖTV oranından düşülecek.
- Örneğin motorindeki 6 lira 69 kuruşluk artışın bir kısmı veya tamamı vergi feragati ile karşılanarak pompa fiyatının sabit kalması sağlanacak.
- Bu yöntemle devlet, vergi gelirinden fedakârlık ederek fiyat istikrarını korumayı ve enflasyon geçişkenliğini engellemeyi hedefliyor.
