Türkiye'nin sosyal güvenlik gündeminden düşmeyen EYT dosyası kapansa da, arkasında büyük bir mağduriyet tartışması bıraktı. 2000 ve 2008 arası sigorta girişi olanlar, "Kademeli Emeklilik" talebiyle seslerini duyurmaya çalışıyor. CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay’ın TBMM’ye sunduğu kanun teklifi, bu beklentiyi somut bir zemine taşıdı.
Kademeli Emeklilik Nedir? Sistem Nasıl İşleyecek?
Kademeli emeklilik, sigorta başlangıç tarihine göre emeklilik yaşının ve prim gün sayısının "yumuşak bir geçişle" artırılmasını öngörüyor. Yani 1999'da işe girenle 2008'de işe giren arasında uçurum olmayacak; yaş şartı kademe kademe yükselecek.
Taslağa Göre Örnek Senaryo: Mevcut sistemde 58-60 yaşını beklemek zorunda olan 2000 girişli bir çalışan, bu yasa çıkarsa çok daha erken emekli olabilecek.
Örnek (Kadın Çalışan): 2000 yılında sigorta girişi yapılmışsa, 43 yaşında ve yaklaşık 6.250 prim günüyle emekli olabilecek.
Örnek (Erkek Çalışan): Benzer şekilde 2000 girişli bir erkek çalışan, 45 yaşında emeklilik hakkı kazanabilecek.
Giriş tarihi 2008'e yaklaştıkça, yaş ve prim şartı da kademeli olarak (44, 45, 46 yaş gibi) yukarı çekilecek.
Hükümetin Tavrı Ne? Bakan Işıkhan Ne Dedi?
Gözler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'da. Bakan Işıkhan, yaptığı son açıklamalarda sosyal güvenlik sisteminde şu an için "köklü bir değişiklik" planlanmadığını, mevcut prim ve yıl kriterlerinin korunacağını vurguladı. Ancak muhalefetin sunduğu teklifin komisyonlarda nasıl şekilleneceği ve yaklaşan seçim süreçlerinin bu kararı etkileyip etkilemeyeceği Ankara kulislerinde tartışılıyor.
Yasayı Beklemeden "Erken Emekli" Olabilenler
Kademeli emeklilik yasası henüz çıkmasa da, sistemde bazı "özel bilet" sahipleri var. Mevcut kanunlara göre erken emeklilik hakkı bulunan gruplar şunlar:
Engelli Çalışanlar: %40 ve üzeri engelli raporu olanlar, yaş şartına takılmadan daha düşük primle emekli olabiliyor.
Yıpranma Payı (Fiili Hizmet): Madenciler, gazeteciler, sağlıkçılar ve askerler gibi ağır işlerde çalışanlar, sigorta sürelerine eklenen günlerle daha erken emekli oluyor.
Borçlanma Yapanlar: Kadınlar doğum borçlanmasıyla prim gününü tamamlayabilirken, erkekler askerlik borçlanmasıyla (eğer askerlik sigortadan önceyse) giriş tarihini geri çekebiliyor.
Süreç Nasıl İşleyecek?
Meclis'e sunulan teklif şu an ilgili komisyonda. Eğer teklif genel kurula gelir ve kabul edilirse; 2000-2008 arası girişi olanlar için yeni bir yaş tablosu Resmi Gazete'de yayımlanacak. Uzmanlar, bu düzenlemenin sosyal güvenlik dengesini bozmadan, EYT sonrası oluşan 17 yıllık uçurumu kapatacak en makul formül olduğu görüşünde.
