Petrolde Jeopolitik Gerilim: Brent Yeniden 100 Doların Üzerinde
ABD ile İran arasındaki müzakerelerde ilerleme sağlanamadığına ilişkin haberler enerji piyasalarında tansiyonu yükseltti. Çatışmaların devam edebileceği ve Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatının aksayabileceği endişeleriyle Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,5 yükselerek 100 dolar sınırını aştı.
Küresel petrol piyasalarında Orta Doğu kaynaklı gelişmeler fiyatlar üzerinde belirleyici olmayı sürdürüyor. ABD ile İran arasındaki diplomatik temasların çıkmaza girdiği yönündeki iddiaların ardından petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareket hızlandı.
Dün gün içerisinde 99,30 doları gören ve 98,03 dolardan kapanan Brent petrolün aralık vadeli varil fiyatı, bugün saat 12.59 itibarıyla yüzde 2,5 değer kazanarak 100,49 dolara yükseldi.
Aynı dakikalarda kasım vadeli Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı ise 92,57 dolar seviyesinde işlem gördü.
Washington-Tahran Hattındaki Gerilim Fiyatlara Yansıdı
Petroldeki yükselişin temel nedenlerinden biri, ABD ile İran arasında yürütülen görüşmelerin sonuçsuz kaldığına ilişkin haberler oldu.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun, müzakerelerin tıkanmasının ardından İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin de yer aldığı heyetten ülkeyi kısa sürede terk etmesini istediği öne sürüldü.
Axios'a konuşan ABD'li bir yetkilinin aktardığına göre Beyaz Saray, 28 Eylül Pazartesi sabahı İran ile yürütülen temaslarda ilerleme sağlanabileceğini değerlendiriyordu. Ancak aynı günün ilerleyen saatlerinde görüşmelerin çıkmaza girdiği kanaatine varıldığı iddia edildi.
Hürmüz Boğazı Görüşmelerin Önemli Başlıklarından Biri Oldu
Associated Press'e bilgi veren iki ABD'li yetkili, İran Dışişleri Bakanı Arakçi'nin 30 Eylül'e kadar New York'ta kalmasının ve bu süreçte ABD tarafıyla dolaylı görüşmeler gerçekleştirmesinin planlandığını belirtti.
Görüşmelerde Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, bölgede devam eden çatışmaların sona erdirilmesi ve nükleer müzakere sürecinin yeniden başlatılması gibi konuların ele alınmasının hedeflendiği ifade edildi.
Katarlı arabulucuların da yer aldığı hafta sonundaki temaslarda sınırlı ilerleme kaydedildiği belirtilirken, daha sonra Rubio'nun İran heyetinden ABD'den ayrılmasını istediği ileri sürüldü.
İran'ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği ise İran heyetinin ABD tarafından New York'tan çıkarılmaya zorlandığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını açıkladı.
Petrol Arzına İlişkin Kaygılar Artıyor
Diplomatik sürecin yeniden belirsizliğe girmesi, bölgede çatışmaların yakın zamanda sona ereceğine ilişkin beklentileri de zayıflattı.
Özellikle küresel enerji sevkiyatının önemli güzergahlarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki durum yakından takip ediliyor. Boğazın yeniden açılmasına yönelik beklentilerin azalması, petrol arzında kesinti yaşanabileceği endişelerini güçlendiriyor.
Bu tablo, enerji piyasalarında risk primini artırarak Brent petrol fiyatının yeniden üç haneli seviyelere çıkmasına neden oldu.
ABD'de Dizel İhracatına Yasak Seçeneği Masada
Petrol fiyatlarını yukarı taşıyan bir diğer gelişme ise ABD yönetiminin dizel ihracatına yönelik olası kısıtlamaları değerlendirmesi oldu.
ABD'nin dizel ihracatını yasaklayabileceğine ilişkin açıklamalar, küresel petrol ürünleri arzının daha da sıkışabileceği beklentisine yol açtı.
ABD Başkanı Donald Trump, dizel ihracatının durdurulması seçeneğinin değerlendirildiğini doğrularken, böyle bir kararın benzin fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceğine dikkati çekti.
Trump ayrıca Enerji Bakanı Chris Wright ve İçişleri Bakanı Doug Burgum ile konuyu düzenli olarak görüştüğünü belirtti.
Fed'e İlişkin Beklentiler Talep Görünümünü Destekliyor
Petrol piyasalarında ABD Merkez Bankasının para politikasına ilişkin beklentiler de fiyatlamalarda etkili oluyor.
ABD'de enflasyonda aşağı yönlü sinyaller görülmesine karşın ekonomik aktivitenin güçlü kalması, Fed'in kısa vadede faiz artırımına gitme ihtimalinin azalmasına neden oldu.
Para piyasalarında Fed'in ekim ayında faiz artıracağına yönelik beklentinin daha önce yüzde 70 civarındayken yüzde 38 seviyesine kadar gerilediği belirtiliyor.
Faiz artışlarının ötelenmesi, ekonomik büyüme ve enerji talebi üzerindeki baskının sınırlı kalabileceği beklentisini güçlendiriyor. Bu durum da jeopolitik risklerle birlikte petrol fiyatlarının yükselişini destekleyen unsurlar arasında yer alıyor.